Kaka. Antzerki herrikoi eskatologikoa.

Irudi probokatzaile batetik abiatuta —herriko plaza batean agertzen den kaka-pila bat—, ‘Kaka’ antzezlanak umorea eta pentsamendua uztartzen ditu antzerki herrikoiaren espiritutik. AEK-Korrika Sorkuntza Bekaren babesarekin garatua, proiektuak bi urteko ibilbidean galderak pilatzen joan da, norbanakoaren eta kolektiboaren arteko erantzukizunei begira, metafora eskatologiko baten bidez. Lau aktore oholtzan, komedia tonuan eta ikuslearekiko gertutasuna ardatz, Kakak gure barruko eta kanpoko hondakinei nola heltzen diegun aztertzen du, lotsaren eta osasunaren arteko kontraesanetik abiatuta.

‘Kaka’ irudi probokatzaile batetik abiatzen da: mierda pila bat herriko plaza batean. Nola sortzen da ideia hori eta zer interesatzen zitzaizuen harekin arakatzea? Ideia hau aspalditik dator, orain dela hamabost hamasei urte lagun batekin antzerki laburrak egiten ibiltzen nintzen eta halaxe eman genuen denbora bat herriz herri. Gure hurrengo proiekturako ideia posible bat izan zen irudi hau, baina bizitza, bakoitzak bere bidea jarraitu zuen eta ideia hori kajoian geratu zen. Eta orain Korrika Kulturaleko deialdiarekin Xantiri partekatu nion, nola bere garaian Anerekin egin nuen ideia hau, herriko pazan kakamokordo bat agertzen zena nahi bagenuen hor zegoela gehiago garatzeko. Hor hasi ginen batez ere galderak egiten: ea kakamokordoak identitatea ote zuen, klaserik, nork egin zuenaren arabera zelan errekazkionatuko genuen… Eta horri tiraka hasita gaur egun ordu eta laurdeneko antzezlana da, lau aktore oholtzan, denak kakan bueltan ikerketa eskatologiko bat dela esango genuke komedia tonoan.

Lan honek AEK-Korrika Sorkuntza Beka irabazi zuen, euskal kulturaren arloko errekonozimendua. Zer eragin izan du laguntza horrek proiektuaren garapenean? Sekulako abiapuntua izan da. Hasieratik edukitzea babes ekonomiko hau ematen dizu proiektuari gero eta baldintza ekonomikoak emateko bultzada hori eta egia da bi urtez egon garela horretan, ate asko jotzen… azpeitiko udala eta Euskal Herria hirigune elkargoak ere babesa eman digu eta eskertu nahiko genuke, ate asko “kaka” deitzen den proiektu batekin jotzean konfiantza emateagatik. Korrikak eman digu baita ere babesa banaketan, haiek ari direlako kudeatzen korrika kulturala irauten duen bitartean. Estrenora iritsi gara 30 emanaldi lotuta, Euskal Herriko txoko eta herri askotara joango gara, gu inoiz iritsi ez garen asko ere, eta hori kriston aukera da euskarazko emanaldi batekin horrelako bira bat egitea. Eta naiz eta Korrika martxoan bukatzen den, gu emanaldiarekin jarraituko dugula iritsi ez garen edozein herrira joateko prest.

Ba al dago ‘Kaka’ eraikitzeko bereziki inspiratzaile izan den erreferentziarik: literarioa, musikala, teatrala edo soziala? Guretzako bai hasieratik presente izan dugun zerbait da antzerki herrikoia, asko inspiratzen gaituelako. Gainera Xanti eta biok asko edan dugu iturri horretatik: antzerki amateurra, herrikoia… umetatik hor hezi gara, ambiente horretan oso gertutik eta oso lehen pertsonan bizita. Bazegoen horko espiritu hori mantentzeko gogoa. Herrikoia, herriatarrentzat… eta ikusleekin gertutasun hori topatzea.

Sinopsian «gurearen gaineko erantzukizuna/norberarena» ideia agertzen da. Zer gogoeta sortu nahi dituzue publikoarengan metafora horrekin? Antzezlan honetan presentzia handia du kakak bai literalki eta bai metaforikoki. Hasieratik norbanakoa eta kolektiba gure mierdak zer diren, nola harremantzen gara gure mierdekin, nola gordetzen ditugu barruan, nola askatzen ditugun, gure ardura hartzen ote dugun hor, egiten ahal gara guzti horren kargu, nire mierdek zer eragin duten besteengan segun eta nola askatzen ditudan… Bueno, holako hausnarketan ibili ginen eta esan bezala galderak egiten. Kakak azkenean asko filosofeatzeko ematen du eta kolektiboki ere batzen gaitu. Egia da oso tabu dela aldi berean, oso lotsaz bizi dugula, beti ezkutatzeko, gordetzeko joera horrekin eta bestalde kaka egitea egunero osasuntsu gaudenaren seinale da. Oso kuriosoa da kontraste hori.

Zuzendaritza bera dute eszenan jarduten dutenek ere. Zer abantaila edo erronka dakarzkizue aldi berean interpreteak eta arte-arduradunak izateak? Proiektu honen aita eta ama Xanti eta biok gara: guk eraman dugu ekoizpena, gu gara eramaile hasieratik bukaeraraino. Baina aldi berean guzti hau posible izan da egin dugun lantalde ederrari esker. Horietako bat Ester Lopez izan da eszena zuzendari moduan, ikusten genuelako Xanti eta biok hainbeste ardurarekin sormenean ba aktore izateko kanpotik norbait edukitzea garrantzitsua zela. Eta Ester Lopezekin aurretik lan eginda geunden eta beste behin errepikatu dugu esperientzia. Mikel Izarraren testua.

‘Kaka’, Erika Olaizola eta Xanti Agirrezabalaren lana, Mikel Laskurain, Ainhoa Aierbe eta zuzendariek eurek antzeztua, otsailaren 5ean Errenteriako Niessen Kultur Zentroan, otsailaren 7an Getxoko Muxikebarrin, otsailaren 26an Santurtziko Serantes Kultur Aretoan eta martxoaren 10ean Eibarko Coliseo Antzokian eskainiko da.